Özbekistan’ın Dış Ticareti

ÖZBEKİSTAN’IN DIŞ TİCARETİ Uluslararası ticaret Özbekistan için çok önemli bir rol oynamaktadır. Ülke, pamuk, meyve ve sebze dâhil olmak üzere tarım ürünlerinin en önemli tedarikçilerinden biri durumundadır. Bağımsızlıktan bu yana Özbekistan kademeli reformlar yapmaya başlamıştır.

Ülke ekonomisinin belirgin özelliği, iç pazarın güçlü bir şekilde korunduğu ithal ikamesi politikası yürütmesi olarak nitelendirilebilir. Özbekistan, aynı zamanda ihracatı güçlü bir şekilde desteklemiştir. Ancak, mevcut Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev tarafından uygulanan yeni açık ekonomi politikası ile ülke, ticaretle ilgili birçok konuyla ilgili yeni politikalar geliştirilmiştir. Bu çerçevede, bu çalışma, ilk olarak, Özbekistan’daki dış ticaretin dinamiklerini analiz etmeyi, ardından da ülkenin yeni ticaret politikasına dair bilgiler sunarak bunların Orta Asya bölgesi için etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda veri yetersizliğinin Özbekistan’ın ticari dinamiklerini analiz etmeyi sınırlandırdığı hususunu da belirtilmek gerekir. Bu nedenle, söz konusu çalışmada 2017’den 2020’ye kadar Uluslararası Ticaret Merkezi’nden (2021)

alınan veriler kullanılmaktadır.

Özbekistan’ın toplam dış ticareti 2017’de 22 milyar dolardan 2019’da 36 milyar dolara yükselmiştir. Raporlanan dönemde, ticaret göstergeleri olumlu bir eğilime sahip iken daha sonra salgın nedeniyle bu tablonun bozulduğu görülmektedir. 2020 yılında ülkenin dış ticaret hacmi 33 milyar dolara gerilemiştir. Örneğin, ülke 2017 yılında ülke 10 milyar dolar değerinde ürün ihraç ederken, ithalatı da 12 milyar dolar civarında gerçekleşmiştir. 2020’de ise Özbekistan’ın ihracat ve ithalatı sırasıyla 13 milyar dolar ve 20 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak, ticaret açığı 7 milyar dolara yükselmiştir.

Salgının, Özbekistan’ın ticaret akışları üzerinde önemli etkileri olmuştur. Uygulanan kısıtlamalar nedeniyle ülke hem ihracat hem de ithalat rakamlarında düşüşler yaşamıştır. Ülkenin tarım ihracatı 2019’da 1.57 milyar dolardan 1.52 milyar dolara gerilemiştir. Rapor edilen dönemde, pamuk ihracatı 1.29 milyar dolardan 1.2 milyar dolara düşmüştür. Bunlara ilaveten, maden sektörü de önemli gerileme yaşamıştır. Özellikle, petrol gazı ve diğer hidrokarbon gaz ürünlerinin ihracatının 2.3 milyar dolardan 0.5 milyar dolara düşmesi de dâhil olmak üzere, mineral yakıt ihracatı 2.52 milyar dolardan 0.64 milyar dolara düşmüştür. Böylece petrol gazı ve diğer hidrokarbon gaz ürünlerinin ihracatı da 4.6 kat azalmıştır. İhracattaki bu düşüş, salgın kaynaklı iki önemli faktörle açıklanabilir. İlk olarak Çin, Mart 2020’de tedarikçilerine tedariği durdurmak için bir mücbir sebep notu bildirmiştir. İkinci olarak, Özbekistan Rusya’ya doğal gaz sevkiyatını durdurmuştur. Bu nedenle, devam eden sanayileşme sürecine rağmen, mineral yakıtlar Özbekistan ekonomisinde ve ticaretinde önemli bir rol oynamaya devam etmektedir.

Aynı zamanda Özbekistan daha yüksek miktarlarda tarım ürünü alımı yapmıştır. 2020’de 2.3 milyar dolar değerinde tarım ve gıda ürünü ithal ederken, bu rakam 2019’da 2.1 milyar dolara denk gelmiştir. Mineral yakıt ithalatı da 0.9 milyar dolardan 1.1 milyar dolara yükselmiştir. Özbekistan, 1.2 milyar dolar değerinde ilaç ithal ederken, bu rakam 2019 yılında 0.9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Makine ithalatında da azalma görülerek, 2019’da kaydedilen 5.6 milyar dolardan 2020’de 4.8 milyar dolara düşmüştür.

Özbekistan’ın en büyük ihracat ortakları listesinde Çin, Rusya, Türkiye, Kazakistan ve Kırgızistan yer almaktadır. 2020 yılında ülkenin Kırgızistan hariç tüm bu pazarlara ihracatı azalmıştır. Çin ve Rusya’ya yapılan sevkiyat, petrol gazı ihracatındaki azalma nedeniyle önemli bir düşüş yaşamıştır. Özellikle Çin’e yapılan ihracat 2019’da 1.77 milyar dolardan 2020’de 1.28 milyar dolara gerilemiştir. Rapor edilen dönemde petrol gazı ihracatı Rusya’ya 2.07 milyar dolardan 1.16 milyar dolara, Türkiye’ye 1.15 milyar dolardan 0.95 milyar dolara, Kazakistan’a ise 1.24 milyar dolardan 0.73 milyar dolara düşmüştür. Kırgızistan’a yapılan ihracat ise 0.64 milyar dolardan 0.71 milyar dolara yükselmiştir. Bu ticaret akışları, Özbekistan’ın ana pazarının Orta Asya dışında yer aldığını göstermektedir. Özbekistan ürünleri için gelecek vaat eden bir pazar olarak Türkiye’nin artan rolü de dikkat çekmektedir.

Özbekistan’ın en büyük ithalat ortakları ise Çin, Rusya, Kazakistan, Güney Kore ve Türkiye’dir. Özbekistan’ın, Rusya ve Kazakistan dışındaki ortaklarından ithalat akışlarında da bir azalma yaşamıştır. Örneğin, Çin’den yaptığı ithalat 2019’da 5.1 milyar dolardan 2020’de 4.4 milyar dolara gerilemiştir. Aynı zaman diliminde Özbekistan’ın Güney Kore’den yaptığı alımlar 2.5 milyar dolardan 1.9 milyar dolara düşerken, Türkiye’den yapılan ithalattaki düşüş diğer ülkelere nazaran daha az gerçekleşerek, 1.3 milyar dolardan 1.1 milyar dolara düşmüştür. Bu dönemde, Özbekistan’ın Rusya’dan gerçekleştirdiği ithalat 4 milyar dolardan 4.1 milyar dolara yükselmiştir. Ülkenin Kazakistan’dan ithalatı ise 1.9 milyar dolardan 2.1 milyar dolara çıkmıştır. Bu rakamlar dikkate alındığında Özbekistan’ın ithalatının farklı dinamiklerle ilişkili olduğu söylenebilir.

Özbekistan’ın ihracatının yapısı ve Orta Asya piyasalarına yansımaları üzerinde önemli bir etkisi olacak ticaretle ilgili bazı başarılarını not etmek gerekmektedir. Özbekistan, elektrikli scooter üretiminde yeni bir merkez olmayı planlamaktadır. Ülkenin Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev, elektrik endüstrisi üreticilerine sübvansiyon ve yardım sağlamak için bir kararname imzalamıştır. Ayrıca Özbekistan ayakkabı ihracatını da istikrarlı bir şekilde teşvik etmeye devam etmektedir. 2020 yılından itibaren Özbekistan’dan ayakkabı ithal eden ülke sayısı artmaktadır. Özbek Deri Sanayi’nin verilerine göre ülke, ürünlerini Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Letonya ve Moldova pazarlarına arz etmeye başlamıştır. Devlet Gümrük Komitesi, 2020’den bu yana ülkenin 28 milyon dolar değerinde yaklaşık 24 milyon çift ayakkabı ihraç ettiğini bildirmiştir. Ayakkabı ihracatı 2019 yılının aynı dönemine göre %91 oranında artarken, ithalatı ise yaklaşık %74 oranında azalmıştır. Özbekistan Dericiler Derneği, ülkenin 2021’in 4.

çeyreğinde Nike ve Adidas ayakkabı üretimine başlamaya hazırlandığını bildirmiştir.

Başlangıçta yılda 3 milyon çift spor ayakkabı üretecek olan işletmenin, 2022 yılının 3. çeyreğinde tam kapasiteye ulaşması beklenmektedir. Özbekistan, ayakkabılarının %50’sini Orta Asya ülkelerine ihraç etmeyi planlamaktadır. İç pazar payının ise %20 civarında olması öngörülmektedir.

Ancak, ülkenin ticaret politikasıyla ilgili tartışmaların da devam ettiğini belirtmek gerekir. Örneğin, 2020’in ilk dört ayı boyunca Kazakistan’daki Özbek Chevrolet otomobillerinin satışları geçen yılın aynı dönemine göre neredeyse %5000 oranında artmıştır. Özellikle Kazakistan vatandaşları Özbekistan’da üretilen 8.923 adet Chevrolet otomobil satın alırken, bu rakam bir önceki yılın aynı döneminde sadece 186 adet olarak gerçekleşmiştir.

Bununla birlikte, Özbekistan’ın iç pazarının araba sıkıntısı çektiğini söylemekte fayda vardır.

Vatandaşların araba alabilmesi için sözleşmeye göre bedelin %85’ini ödemesi ve üretim için 4-5 ay kadar beklemesi gerekmektedir. Bu nedenle Özbekistan’ın hem daha yüksek üretim hacimleri hem de ithalat aracılığıyla iç pazar talebini karşılaması gerekmektedir.

Özbekistan, gelecekteki ticaret akışlarını da etkileyecek olan reform uygulamasında önemli ilerlemeler de kaydetmiştir. Bu reformlar, hem bölgeselciliğin hem de çok taraflılığın rolünün yeniden değerlendirilmesini içermektedir. Özbekistan, Avrasya Ekonomik Birliği’nde gözlemci statüsü elde etmiş, Dünya Ticaret Örgütü ile müzakereleri yeniden başlatmış ve Uluslararası Çalışma Örgütü ile aktif iş birliğine başlamıştır. Avrupa Komisyonu, Özbekistan’a Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi + statüsü vermiştir. Bu sistemle Özbekistan’ın Avrupa Birliği’ne ihraç edebileceği ürün sayısı 6200’e çıkacak olup, bu durumun, ülkenin ihracatçılarına önemli faydalar sağlaması öngörülmektedir. Özbekistan’ın ticaret politikası ve önerilen reformları, çözülmemiş birkaç sınır anlaşmazlığı ve sınır çatışması göz önüne alındığında, Orta Asya’da yüksek ihtiyaç duyulan siyasi ve barışı geliştirme araçları olarak kabul edilebileceğini belirtmek önemlidir. Bu alanda Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan ile serbest ticaret alanları ve Kazakistan ile sınır bölgelerinde “Orta Asya” Uluslararası Ticaret ve Ekonomik İşbirliği Merkezi kurulmasını önermiştir. Merkez’in toplam alanının 400 hektar ve günlük kapasitesinin her iki yönde 35 bin kişi ve 5 bin kamyona eşit olması beklenirken, Merkez aracılığıyla ülkelerin ikili ticareti 10 milyar dolara çıkarması planlanmaktadır.

Böylece Özbekistan’ın ticaret cirosunun büyüme gösterdiğini söylemek mümkündür. Fakat salgın, ülkenin hem ihracatında hem de ithalatında düşüşlere yol açmıştır. Mineral yakıtlar en çok etkilenen ürünler olurken, ihracatı önemli ölçüde azalmıştır. Aynı zamanda Özbekistan’ın, Avrasya bölgesindeki ticaretin yapısını ve kalıplarını değiştirebilecek, zorla çalıştırmanın suç haline getirilmesi de dâhil olmak üzere birçok önemli reformu uyguladığını belirtmek gerekir. İfade edilen tüm bu politikaların Orta Asya bölgesine barış ve refah getirebileceği söylenebilir.

Yazar Azimzhan Khitakhunov, Avrasya Araştırma Enstitüsü, Kazakistan Politika, Dış İlişkiler ve Güvenlik       Rusya, Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan’dan oluşan Orta Asya ülkeleri ile, Afganistan sınırında ortak askeri tatbikatlar düzenleyecek. Rusya, Kırgızistan ve Tacikistan’daki üslerinin hava kuvvetlerini ve S-300 hava savunma sistemlerini tatbikata dahil edecektir. Askeri birlikler, Taliban ve diğer terörist grupların sınırı geçmesi durumunda askeri operasyonlara hazırlanacaktır. Bir dizi tatbikatın ardından ülkeler “Barış Misyonu – 2021” isimli ortak bir tatbikatı gerçekleştirecektir (Kun.uz, 16.07.2021).

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, mevkidaşı Tacikistan Dışişleri Bakanı Sirojiddin Muhriddin’in daveti üzerine Tacikistan’a bir ziyaret gerçekleştirdi. Bakanlar ikili işbirliği konularını ve Afganistan’daki durumu görüştüler. Taraflar iki ülke arasındaki uluslararası ve bölgesel örgütler çerçevesinde iş birliği olanaklarını değerlendirdiler. Bakan Wang, Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Dışişleri Bakanları Konseyi’nin bir sonraki toplantısına ve ŞİÖAfganistan Temas Grubu’nun ilk toplantısına da katılacaktır (ASİA-Plus, 14.07.2021).

Azerbaycan Parlamentosu’nun Dışişleri Komisyonu ve Parlamentolar Arası İlişkiler Komitesi’nden bir heyet ilk kez Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni (KKTC) ziyaret etti. Azerbaycan Parlamentosu’nun Dışişleri Komisyonu Başkanı Samad Seyidov başkanlığındaki heyet, KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Meclis Başkanı Önder Sennaroğlu ve Başbakan Ersan Saner tarafından kabul edildi. Taraflar, Türk devletleri bağlamında KKTC için iş birliği ve fırsatlar konularını ele aldı. Samad Seyidov, KKTC’nin Türk Dünyası’nın bir parçası olduğunu belirterek, Azerbaycan’ın Avrupa Konseyi’nde KKTC’nin hak ve adaletini savunacağına dair güvence verdi (Anadolu Ajansı, 17.07.2021). Gagavuzya Başkanı İrina Vlah, Moldova’da 11 Temmuz erken seçimlerinde gözlemci olan üç Türk milletvekili Kamil Aydın, Ahmet Arslan ve Cemal Öztürk ile görüştü. Taraflar Moldova ve Gagavuzya’daki sosyo-politik durumu ele alarak, Gagavuzya’da Türkiye’nin de desteğiyle uygulanmakta olan mevcut projeleri değerlendirdiler. Irina Vlah, Türkiye’nin desteğiyle bir endüstri koleji inşasının Gagavuzya’da yerel ekonominin gelişmesine yardımcı olacağını belirtti (Infotag, 12.07.2021).

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, “Orta ve Güney Asya: Bölgesel İletişim, Zorluklar ve Fırsatlar” isimli uluslararası konferansına katılmak üzere Özbekistan’a gelen mevkidaşı Afganistan Cumhurbaşkanı Eşref Gani’yi kabul etti. Liderler, bölgesel güvenliğin sağlanması, sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesi ve bölgesel projelerin uygulanması konularında iş birliği olanaklarını görüştüler. Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, Özbekistan’ın Afganistan’da barışı sağlamada yardım etmeye hazır olduğunu ifade etti (Centralasia.news, 15.07.2021).

Duşanbe’de ŞİÖ, dışişleri bakanları ve ŞİÖ Genel Sekreteri Vladimir Norov’un katılımıyla bir toplantı düzenlendi. Toplantıya katılanlar Afganistan’daki olaylar hakkında görüş alışverişinde bulundular ve bölgedeki durumu iyileştirmenin yollarını görüştüler. Toplantının sonunda, dışişleri bakanlıklarının temsilcileri, Afganistan’da barış ve istikrarı yeniden tesis etmek için ortak tutumları ve müdahale planlarını belirledikleri bir ortak açıklama yayımladılar (Centralasia.news, 15.07.2021).

Toplum ve Kültür Ekonomi, Finans ve Enerji       Kazakistan’da tarım sektörüne yapılan yatırımlar önemli ölçüde artmaktadır. 2021’in başından bu yana sektör 501 milyon dolar yatırım çekerek, bu rakam 2020 ile karşılaştırıldığında %47.5 oranında bir artış göstermiştir. Yatırımların tamamına yakını bitkisel ve hayvansal üretime aktarılmıştır. En fazla yatırımı toplam yatırımlar içindeki %25’lik pay ile Kuzey Kazakistan bölgesi çekmiştir. Kazakistan Başbakanı Askar Mamin daha önce yaptığı bir açıklamada, yatırımların toplam hacminin 2021’de 1.6 milyar dolara ulaşacağını ifade etmiştir (Qazaq TV, 16.07.2021). Pakistan Başbakanı İmran Han, “Orta ve Güney Asya: Bölgesel İletişim, Zorluklar ve Fırsatlar” isimli bir uluslararası konferansa katılmak üzere Özbekistan’ı ziyaret etti. Ziyaret sırasında iki ülke arasında bir iş forumu düzenlendi. Söz konusu etkinlik sonrasında Başbakan İmran Han ve Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, iki ülke arasında stratejik ortaklık kurulmasına ilişkin ortak bir bildiriyi imzaladılar. İmran Khan, Pakistan, Özbekistan ve Afganistan arasındaki demiryolu projesinin katılımcı ülkeler açısından önemli olduğunu kaydetti. Özbekistan ve Pakistan toplamda 500 milyon dolar değerinde anlaşmayı imzaladılar (UzReport, 16.07.2021). Rusya ve Vietnam arasındaki tarım ürünlerinin ticareti artmaktadır. Rusya Tarım Bakanlığı’na bağlı Agroexport Federal Merkezi’nin verilerine göre Rusya 2021’nin ilk yarısında Vietnam’ın en büyük et tedarikçisi oldu. Rapor edilen dönemde ülkenin, geçen yılın aynı dönemine göre et ihracatı 2.6 kat artarak 62 bin tona ulaştı. Rusya’nın ihracattan elde ettiği gelir ise 2.5 kat artarak 121 milyon dolara çıktı (TASS, 15.07.2021).

Azerbaycan Devlet Gümrük Komitesi’nin açıkladığı verilere göre ülkenin dış ticaret fazlası 2021 yılının ilk altı ayında 3.4 milyar doları buldu. Rapor edilen dönemde, Azerbaycan’ın ticaret hacmi, 8.8 milyar doları ihracatı olmak üzere 14.2 milyar dolara ulaştı. Azerbaycan’ın ticaret ortakları listesinde 171 ülke yer almaktadır. Avrupa Birliği (AB) pazarı, ülkenin ürünleri için önemli bir hedef olmaya devam etmektedir. Rapor edilen dönemde, Azerbaycan’ın AB pazarına arzı 4.4 milyar dolar olmuştur (AzerNews, 17.07.2021).

2021’in ilk beş ayında Kırgızistan’ın toplam ticaret hacmi geçen yılın aynı dönemine göre %27.7 artarak 2.8 milyar dolara ulaştı. Bu artış içerisinde ülkenin ihracatı sadece %4.4 büyüme gösterirken, ithalatı %40’tan fazla yükselmiştir. Kırgızistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği üyeleriyle ticareti yaklaşık %35 artarak 1.3 milyar doları aşmıştır. Rusya ve Kazakistan, Kırgız ürünleri için ana pazarlar olmaya devam etmektedir (Kabar, 13.07.2021).

İran’ın Azerbaycan Büyükelçisi Seyyed Abbas Mousavi yaptığı bir açıklamada, İran’ın, Azerbaycan ile demiryolu ve Hazar Denizi üzerinden transit yolları geliştirmeyi planladığını ifade etti. Mousavi transit yolların iki ülke arasındaki ilişkiler için avantajlı olduğunu bildirdi. Musavi, Kuzey-Güney koridorunun geliştirilmesinin büyük önem arz ettiğini ifade etti. Kara üzerindeki transit yolların ve Hazar kıyısındaki limanların geliştirilmesinin İran ve Azerbaycan arasındaki ikili ticareti 2-3 kat artırabileceğini dile getirdi (Trend, 18.07.2021).

Hazırlayanlar Zhengizkhan Zhanaltay, Kanat Makhanov.       Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (BMKP), Tacikistan Hükümeti bünyesindeki Çevre Koruma Komitesi ile ortaklaşa yeni bir iklim değişikliği projesi başlattı. Üç yıllık projenin bütçesi 2.7 milyon dolar olarak belirlenmiş olup ülkenin iklim değişikliğine karşı direncini artırması hedeflenmektedir. Tacikistan Hükümeti, ulusal ve sektörel düzeylerde iklim değişikliğine uyum planlamasını güçlendirerek bu girişimden yararlanacaktır. Girişim, Rusya Federasyonu Hükümeti tarafından finanse edilen “Tacikistan'da İklime Dayanıklılığın Kolaylaştırılması” konulu BMKP projesi çerçevesinde uygulanmaktadır (ASIA-Plus, 15.07.2021).

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu Özbekistan’ın okul öncesi eğitim reformlarını uygulamasına yardımcı olacağını açıkladı. Özbekistan’ın Okul Öncesi Eğitim Bakanı Agrippina Shin ile Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü Eğitimden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Stephanie Giannini’nin görüşmesinde okul öncesi eğitim sisteminde dönüşümlerin uygulanması konuları ele alındı. Şu anda Özbekistan’da 6 yaşındaki çocukların yaklaşık %77’si okul öncesi eğitime kayıtlı olup bu oranın 2025’e kadar %100’e çıkarılması planlanmaktadır (Centralasia.news, 16.07.2021).

İslam Dünyası Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’nün (İDEBKÖ) Şuşa şehrini Asya bölgesinin 2022’deki İslam Kültürü Başkenti ilan edilmesi girişimi, Azerbaycan’ın Fas Büyükelçisi Oktay Gurbanov’un İDEBKÖ Genel Direktörü Salim M. Al Malik ile yaptığı görüşmede ele alındı. Malik, İDEBKÖ bu önemli girişimi üst düzeyde uygulanması adına gerekli tüm önlemlerin alınacağını bildirdi. İDEBKÖ, Malik, İDEBKÖ’nün, Ermeni işgali sırasında yıkılan anıtların restorasyonunda Azerbaycan’a yardım edeceğini de belirtti (AzerNews, 15.07.2021).

Kazakistan Enformasyon ve Toplumsal Kalkınma Bakanlığı’nın desteğiyle “Abay Uyi Kültür ve İş Evleri” projesi başlatıldı. Çeşitli projelerin gerçekleştirilmesi yoluyla yurtdışında yaşayan yurttaşlarla kültürel, insani ve ticari bağların geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Abai Uyi halihazırda Omsk, Taşkent, Berlin, İstanbul ve Kiev’de açıldı. Abai Uyi’nin Moğolistan’da ve Rusya’nın Astrakhan şehri ile Kırgızistan’da Bişkek’te açılması planlanmaktadır (Kazinform, 12.07.2021). Azerbaycan ve Gürcistan, Tiflis ve Bakü arasında kardeş şehir ilişkilerinin kurulmasına ilişkin bir mutabakat anlaşması imzaladı. Belge, Tiflis Belediye Başkanı Kakha Kaladze ve Bakü şehri Valisi Eldar Azizov tarafından Belediye Başkanı Kaladze’nin Azerbaycan ziyareti sırasında imzalandı. Bu anlaşmadan daha önce 1952’de Sumgayıt ve Rustavi gibi Azerbaycan ve Gürcistan arasında benzer kardeş şehir iş birliği çabaları olmuştur. Kutaisi ve Gence şehirleri ile Nahçıvan ve Batum şehirleri arasında da kardeşlik bağları bulunduğu ifade edildi (Sputnik-georgia.ru, 13.07.2021). Uluslararası Orta Asya Enstitüsü (UOAE), Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in girişimiyle Taşkent’te açıldı. Açılış töreni, “Orta ve Güney Asya: Bölgesel İletişim, Zorluklar ve Fırsatlar” isimli uluslararası konferans sırasında gerçekleştirildi. Konferansa Orta Asya ülkelerinden üst düzey konuklar ve BM, Bağımsız Devletler Topluluğu ve ŞİÖ, Türk Konseyi ve diğer uluslararası kuruluşlardan temsilcileri katıldı. UOAE’nin çeşitli alanlarda bölgesel işbirliği umutları hakkında uzmanların görüş alışverişi yapabilmesi adına bir platform olarak hizmet etmesi beklenmektedir (UzDaly, 15.07.2021).