Türkiye’nin Dış Ticaret Politikası ve Dinamikleri

TÜRKİYE’NİN DIŞ TİCARET POLİTİKASI VE DİNAMİKLERİ Uluslararası ticaret, Türkiye ekonomisinde önemli bir rol oynamaktadır. İhracat, ülke için önemli bir gelir kaynağı olmaya devam etmektedir. Aynı zamanda Türkiye, küresel pazarda tarım, imalat ve teknolojik ürünlerin önemli tedarikçilerinden birisidir. Bu nedenle, bu çalışma, Türkiye’nin dış ticaretinin dinamiklerini analiz etmeyi, ana ticaret ortaklarını ve ticaret politikasının gelişimini tasvir etmeyi amaçlamaktadır.

Tüm hesaplamalar Uluslararası Ticaret Merkezi’nden (2021)

alınan verilere dayanmaktadır.

2000’li yılların başından itibaren Türkiye’nin dış ticareti önemli ölçüde artarak dış dünyaya ihracatı 2001’de 31,3 milyar dolardan 2020’de 169,5 milyar dolara çıkmıştır. Rapor edilen dönem için ülkenin ithalatı 41,4 milyar dolardan 219,4 milyar dolara yükselmiştir. Böylelikle, 2001 verilerine göre 2020 yılında ihracat, 5,4 kattan fazla artarken, ithalattaki büyüme yaklaşık 5,3 kat artmıştır. Lakin ülkenin ticaret açığı 10 milyar dolardan neredeyse 50 milyar dolara ulaşmıştır. Avrupa Birliği (AB), Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı olmaya devam etmektedir. Türkiye’nin AB’ye ihracatı 2001’de 17,8 milyar dolardan 2020’de 82 milyar doların üzerine çıktı. Rapor edilen dönemde, AB’nin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı %56,7’den %48,4’e geriledi. Almanya, İngiltere ve İtalya, Türkiye’nin ilk üç ihracat ortağı olarak sayılmaktadır. 2020 yılında, söz konusu AB ülkelerinin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payları sırasıyla %19,5, %13,7 ve %9,8 olmuştur. Türkiye’nin AB ülkelerinden ithalatı da önemli ölçüde arttı. 2001’de bu sayı 19,8 milyar dolara eşitken, 2020’de 78,9 milyar dolara ulaştı. Ancak, AB’nin Türkiye’nin toplam ithalatındaki payı önemli ölçüde azaldı. Rapor edilen dönem için, bu sayının %47,9’dan %36’ya gerilediği görülmektedir. Almanya, ülkenin en önemli ithalat ortağı olmaya devam ederken, İtalya ve Fransa onu takip etmektedir. 2020 yılında, bu ülkelerin Türkiye’nin AB’den toplam ithalatındaki payları sırasıyla %28, %11,6 ve %8,8 olmuştur. Dolayısıyla, Türkiye’nin AB ülkeleriyle 2001’de 2 milyar dolar ticaret açığı bulunurken bu durum 2020’de 3,1 milyar dolar ticaret fazlasına ulaşmıştır.

Türkiye’nin diğer önemli ticaret ortakları arasında Orta Doğu ülkeleri, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)

ve Çin bulunmaktadır.

Türkiye’nin Ortadoğu ülkelerine ihracatı hızla artmaktadır. Örneğin, 2001 yılında ihracat 3,3 milyar dolardan, 2020’de 9,4 kat artarak yaklaşık 31 milyar dolara ulaşmıştır. Irak, Türkiye’nin Orta Doğu’daki en büyük ihracat pazarıdır. 2020’de Türkiye Irak’a 9,1 milyar dolar tutarında ürün tedarik etmiştir. Ülkenin en büyük üç ticaret ortağı arasında, Türkiye’nin ihracatı sırasıyla 4,7 ve 3,1 milyar dolar olarak gerçekleşen İsrail ve Mısır yer almaktadır. Ortadoğu’nun Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı 2001’de %10,6’dan 2020’de %18,2’ye ulaşmıştır.

Rapor edilen dönemde, Türkiye’nin Ortadoğu ülkelerinden ithalatı, 7,3’ kat artışla 2,9 dolardan 21,2 dolara yükselmiştir. Bölgenin, ülkenin toplam ithalatındaki payı %7’den %9,7’ye ulaşmıştır. Türkiye’nin bölgedeki başlıca ithalat ortakları Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır’dır. 2020 yılında Türkiye’nin bu ülkelerden yaptığı ithalat sırasıyla 8,2, 5,6 ve 1,7 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Bunların sonucunda, 2020 yılında Türkiye’nin bölgeyle gerçekleşen ticaret fazlası 9,8 milyar dolara ulaşmıştır. Günümüzde Türkiye’nin BDT ülkeleri ile ticareti önemini korumaya devam etmektedir. Ülkenin söz konusu bölgeye ihracatı 2001’de 2 milyar dolar civarından 2020’de 14,6 milyar dolara çıkmıştır. Aynı dönemde, BDT’nin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı hafif bir büyüme göstererek %6,3’den %8,6’ya yükselmiştir. Ülkenin bölgedeki ana ihracat hedefleri arasında Rusya, Azerbaycan ve Ukrayna bulunmaktadır. 2020 yılında Türkiye’nin Rusya’ya ihracatı 4,5 milyar dolara ulaşırken, Azerbaycan’a ve Ukrayna’ya yapılan arz aynı miktarda gerçekleşerek 2,1 milyar doları bulmuştur. Rapor edilen dönemde, Türkiye’nin bölgeden ithalatı 4,6 milyar dolardan 24,3 milyar dolara ulaşmıştır. Rusya, Türkiye’nin bölgedeki en büyük ithalat ortakları arasında ilk sırada yer almaktadır. 2020’de Türkiye Rusya’dan 17,9 milyar dolar tutarında ürün ithal etmiştir. İlk üç ithalat ortağı arasında bulunan Ukrayna ve Kazakistan’dan ülkenin yaptığı ithalatı sırasıyla 2,6 ve 1,2 milyar dolar olmuştur. Bu nedenle, Türkiye’nin BDT ile büyük bir ticaret açığı bulunmaktadır. Türkiye ile BDT bölgesi arasındaki ikili ticaret akışının analizi, karşılıklı ticaretlerinde enerji ürünleri ve metallerin önemli bir rol oynadığını göstermektedir. BDT, Türkiye’ye 2000’li yılların başından bu yana fiyatları önemli ölçüde artan ham petrol, doğal gaz ve metal tedariki yapmaktadır. Türkiye’deki hem yüksek fiyatlar hem de artan tüketim, Türkiye ile BDT bölgesi arasındaki 2020 yılında 9,7 milyar dolar olan büyük ticaret açığının temel nedenidir.

ABD’de Türkiye’nin ürünleri için önemli bir pazardır. Ülkenin ABD’ye ihracatı 2001’de 3,1 milyar dolardan 2020’de 10,2 milyar dolara ulaşmıştır.

Aynı zamanda, ABD’nin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı %10’dan %6’ya gerilemiştir. Türkiye’nin ABD’den ithalatı ise 3,3 milyar dolardan 11,5 milyar dolara çıkmıştır. ABD’nin Türkiye’nin toplam ithalatındaki payı da %7,9’dan %5,2’ye gerilemiştir.

Türkiye’nin Çin’e ihracatına baktığımızda ise önemli ölçüde bir artışın olduğunu görebilmekteyiz. 2001’de 199 milyon dolardan, 2020’de neredeyse 14,6 kat artış göstererek 2,9 milyar dolara yükselmiştir. Ancak, Çin’in, Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı, %0,6’dan %1,7’ye çıkmasına rağmen yukarıda belirtilen diğer ihracat pazarlarına göre düşük kalmıştır. Öte yandan Çin, Türkiye’nin en önemli ithalat ortaklarından birisi haline gelmiştir. 2001’de Türkiye’nin Çin’den ithalatı 926 milyon dolara denk gelirken, 2020’de neredeyse 25 kat artarak 23 milyar doları aşmıştır. Çin’in Türkiye’nin toplam ithalatındaki payı %2,2’den %10,5’e ulaşmıştır. Neticede, ticaret açığı 727 milyon dolardan, 20,1 milyar dolara yükselmiştir. Bu nedenle Çin, Türkiye’nin ticaret açığı konusunda büyük rol oynamaktadır.

Uluslararası ticaret, Türkiye’nin ekonomik büyümesinin ana merkezi olmaya devam ederken, ülke çok taraflı, bölgesel ve ikili düzeylerde gerçekleştirmekte olduğu müzakereler ile ticaret serbestleştirme stratejisini yürütmektedir. Türkiye, 1995 yılından beri Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) üyesidir. Aynı zamanda Türkiye, serbest ticaret anlaşmalarını (STA’lar)

aktif olarak yürütmekte olup bu bağlamda Türkiye-AB Gümrük Birliği ülke için elzem ehemmiyeti bulunan anlaşmalar arasında yer almaktadır. Türkiye AB ile paralel olarak üçüncü ülkelerle STA’ları müzakere ederek sonuçlandırmakta olup hâlihazırda yürürlükte olan 22 STA’ya sahiptir. Türkiye, aralarında Japonya, Ukrayna, ABD, Kanada, Hindistan, Körfez İşbirliği Konseyi ve MERCOSUR’un da bulunduğu 17 ülke ve ülke grubu ile STA müzakerelerine devam etmektedir.

Türkiye’nin STA ortaklarının birçoğunun ülkenin ticaret payı içerisindeki paylarının diğer büyük ortaklara göre nispeten az olduğu da ifade edilmelidir. Öte yandan önceleri Türkiye’nin STA’ları yalnızca mal ticaretini kapsarken, Güney Kore örneğinde olduğu gibi Türkiye daha kapsamlı STA’ları hayata geçirmeye başlamıştır. Bu çerçevede Güney Kore ile yapılan STA, yatırım ve hizmet taahhütlerini de içermektedir. Türkiye’nin müzakereler kapsamındaki STA’ları daha derin taahhütler, fikri mülkiyet ile ilgili disiplinler, rekabet, uyuşmazlığın ve ticari çözümleri içermektedir. Türkiye’nin uyguladığı tarifelerin nispeten düşük kaldığını ancak sektörler arasında farklılık gösterdiğini belirtmek önemlidir. Ayrıca, Türkiye’nin Dünya Ticaret Örgütü kapsamındaki tarife programında yer alan tarifelerin %50’si genel tarife miktarının altında kalması nedeniyle şu anki tarifeleri artırma imkanına da sahiptir. Yakın zamanda tamamlanan STA’lardan beklentiler oldukça yüksektir. 1 Ocak 2021’de yürürlüğe giren Türkiye ile Birleşik Krallık arasındaki STA, Türkiye’nin AB ile 1995 Gümrük Birliği’nden bu yana en önemli ticaret anlaşmalarından biri olarak kabul edilmektedir. STA, Türk üreticilerin maliyetlerini önemli ölçüde düşürmektedir, zira anlaşmanın olmaması halinde Türkiye’nin İngiltere’ye ihracatının yaklaşık %75’i tarifelere tabi olacaktı ve 2,4 milyar dolarlık zarara neden olacaktı. Anlaşma, sanayi ürünlerinin yanı sıra tarım ürünlerini de kapsaması ile dikkat çekmektedir. Ukrayna ile yapılması planlanan STA’nın, ikili ticareti ikiye katlayarak 10 milyar dolara çıkarması hedeflenmektedir. Ülke yetkililerine göre bu STA ikili ekonomik ilişkileri daha da güçlendirecektir.

Sonuç olarak, Türkiye, uluslararası ticarette önemli bir aktör olmaya devam etmektedir. AB, ülkenin halihazırda en büyük ticaret ortağıdır. Bununla birlikte, diğer bölgeler ve ülkelerle ticaret, son yirmi yılda önemli ölçüde artmıştır. Türkiye hem çok taraflılık hem de bölgesel politikalarını sürdürmekte ve STA’larının sayısını artırmaktadır. Ticaret hacmini geliştiren bu tür anlaşmaların, ekonominin büyümesinde itici bir güç olarak katkı sağlayarak genel ekonomik büyüme sürecini de olumlu yönde etkilemeye devam edeceği ifade edilebilir.

Yazar Azimzhan Khitakhunov, Avrasya Araştırma Enstitüsü, Kazakistan Politika, Dış İlişkiler ve Güvenlik       Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Comart Tokayev, Rus meslektaşı Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Başkanlar, ticaret, ekonomik, askeriteknik işbirliği ve Kazakistan’da dijital bir platformun oluşturulması dâhil olmak üzere çeşitli konuları görüştüler. Taraflar, ayrıca iki hükümet arasında önümüzdeki Nisan ayında Kazan’da imzalanması beklenen 2021-2025 Kapsamlı Ekonomik İşbirliği Programı’nın önemine de değindiler. Görüşmede, Cumhurbaşkanı Tokayev, Kazakistan’a Sputnik V aşısı için ek tedarik talebinde bulundu (Kazinform, 23.03.2021).

Kırgızistan Başbakanı Ulukbek Maripov, Taşkent ziyareti sırasında Özbekistan ile ulaşım ve transit işbirliğinin önemine dikkat çekti. Özbekistan’ın Kırgız üreticilerin Afganistan ve Pakistan pazarlarına girişinde önemli bir geçiş ülkesi olmaya devam ettiğini belirtti. Maripov, ulaşım konusunda Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projesinin sağlayacağı istikrar ve sürdürülebilirliğin önemini vurgulayarak müzakerelerin devam etmesi çağrısında bulundu. Başbakan, ayrıca projenin karşılıklı ve bölgesel ticaretin genişlemesine katkıda bulunacağına olan inancını da ifade etti (Kabar.kg, 26.03.2021).

Kazakistan Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre, Türk Konseyi Zirvesi 31 Mart’ta video konferans aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Başlangıçta Türk dünyası devletlerinin liderleri ile gözlemci üye olan Macaristan’dan Başbakan düzeyinde katılım ile Kazakistan’ın Türkistan şehrinde gerçekleştirilmesi planlanan Zirve, salgın nedeniyle çevrimiçi olarak yapılacaktır. Zirve’de Türkistan’ın Türk Dünyası’nın manevi başkenti ilan edilmesi beklenmektedir (Kazinform, 23.03.2021). Ukrayna Dışişleri Bakan Yardımcısı Vasil Bodnar ve Moldova Dışişleri Bakanlığı Sekreteri Dumitru Socolan, Ukrayna-Moldova siyasi istişarelerine katıldı. Taraflar, Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu’nun Kiev’e yaptığı son ziyarette ele alınan anlaşmaların uygulanmasını, ayrıca AB ile olan işbirliğini derinleştirme yollarını ve iki devletin Avrupa entegrasyonu sürecini görüştüler (Ukrinform.net, 26.03.2021).

Özbekistan ve Türkiye Silahlı Kuvvetleri, Özbekistan’ın Termez kenti yakınlarındaki Güney-Batı Özel Askeri Bölgesi’ndeki eğitim sahasında ortak bir askeri tatbikat gerçekleştirdi. Tatbikatın ilk gününde, iki ülkenin askeri personeli 15 kilometrelik karmaşık bir taktik şeridini aşarak, yakın muharebe unsurlarını sergileyip, zorlu koşullarda hayatta kalma eğitimi aldılar. İki tarafın askeri birlikleri eğitim sahasında düzenlenen spor müsabakalarına da katıldı (Eadaily.com, 23.03.2021).

Orta Asya ülkeleri ile Azerbaycan Dışişleri Bakan Yardımcıları ve Birleşik Krallık ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı Parlamento Dışişleri Bakan Yardımcısı Uluslararası Nevruz Günü münasebetiyle düzenlenen çevrimiçi toplantıya katıldı. Katılımcılar, Nevruz’un Orta Asya’da yaygın olarak kutlanması ve bu eski geleneğin uluslararası önemi üzerinde durdular. Toplantıda Tacikistan Cumhuriyeti’nde Nevruz kutlamalarına ilişkin bir video gösterildi (Centralasia.media, 25.03.2021).

Toplum ve Kültür Ekonomi, Finans ve Enerji       Kazakistan ve Çin arasında bulunan Horgos kuru yük limanı, salgına rağmen 2020’de rekor bir kargo trafiği gerçekleştirdi. Gümrük yetkilileri geçtiğimiz günlerde, limandan 2020’de yaklaşık beş bin trenin geçtiğini duyurdu. Horgos yetkililerine göre, liman, hizmetlerini önemli ölçüde geliştirerek, ürün yelpazesini genişletti. Kargo taşıma işlemlerinin de optimize edildiği limanda, yükleme süreleri kısaltıldı ve gümrük işlemleri basitleştirildi. Gümrükleme işlemlerinin 20 dakikaya indirilmesi hedeflenmektedir (Qazaq TV, 25.03.2021).

Geçtiğimiz günlerde Kazakistan Başbakanı Askar Mamin Moskova’yı ziyaret ederek, Rus mevkidaşı Mihail Mişustin ile bir görüşme yaptı. Taraflar çeşitli konuları görüşerek, salgından olumsuz etkilenen ülkeler arasındaki ticareti artırma çağrısında bulundular. Son veriler, birçok sektörde ticaret cirosunun yeniden yükseldiğini göstermektedir. Mişustin, iki ülkenin Avrasya Ekonomik Birliği çerçevesindeki başarılı ortak çabalarına değindi. Görüşmede, Başbakanlar, Rus-Kazak iş birliğinin genişletilmesi için çalışma kararı aldılar (TASS, 22.03.2021). Belarus Tarım ve Gıda Bakanlığı yetkililerine göre ülke, 2021’de et ürünleri ihracatını 1 milyar dolar artırmayı planlamaktadır. 2020 yılında salgına rağmen Belarus, 24 ülkeye 400 bin ton et ihraç ederek, ihracatını yaklaşık %11 oranında artırmayı başardı. Ülke, Güneydoğu Asya ve Orta Doğu pazarlarına girmeye başlamıştır.

2020’de et ihracat gelirleri 973 milyon dolara denk gelmiştir (BelTA, 24.03.2021). Özbekistan’ın toplam kamu borcu artmaya devam etmektedir. 2019’da 17,8 milyar dolar olan kamu borcu, 2020’de 23,3 milyar dolara ulaşmıştır. Tahminlere göre, ülkenin kamu borcu 2021’de 28,3 milyar dolara çıkarak ülke GSYİH'nin %45,3’üne denk gelecektir. Rakamların artmasına rağmen, ülkenin belirlenen sınırı yıllık GSYİH’nin %60’ı olduğu için gösterge makroekonomik istikrar için orta ve güvenli olmaya devam etmektedir. Salgın sonuçlarının üstesinden gelmek için yapılan ek harcamalar, borç birikiminin artmasına neden olmuştur (UzReport, 24.03.2021). Rusya’nın tarım düzenleyicisi Rosselhoznadzor, Azerbaycan’dan sekiz firmanın domates ihracatına yeniden başlamasına izin verdi. Bu karar, Azerbaycan işletmelerinin video incelemelerini yapmaya başlayan Rosselhoznadzor ve Azerbaycan Gıda Güvenliği Ajansı’nın ortak çabalarından dolayı alınmıştır. Toplamda Rusya, Azerbaycan’dan 82 domates ve 46 elma üreticisine yönelik ithalat yasağını kaldırdı. Bu firmaların ihracat potansiyeli yaklaşık 237 bin ton olup, bu rakam Azerbaycan’ın geçtiğimiz yıl Rusya’ya yaklaşık 180 bin tonluk domates ihracatını fazlasıyla aşmaktadır (AzerNews, 25.03.2021).

Ukrayna Tarım Ticareti Kulübü, ülke nüfusunun daha fazla meyve tüketmeye başladığını duyurdu. Bu sonuç ülkedeki sadece tüketim istatistiklerine değil, meyve ithalatı verilerine de dayanmaktadır. Ülke, 2020’de 1 milyon ton muhtelif meyve ithal etti. Bu rakam 2019’a göre %8 oranında daha fazla olup, 5 yıl önceki oranı 1,5 kat aşmıştır. Ülkenin başlıca ithalat ürünleri arasında muz, mandalina, portakal, limon ve şeftali yer almaktadır (Ukrinform, 26.03.2021).

Hazırlayanlar Zhengizkhan Zhanaltay, Kanat Makhanov.       Türk Konseyi Genel Sekreteri Bağdat Amreyev, Türkmenistan’ın Kazakistan’daki Olağanüstü ve Tam Yetkili Büyükelçisi Batır Recepov ile görüştü. Görüşmede Büyükelçi Recepov, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Kurbankulu Berdimuhammedov’un Türkmenistan ile Türk Dili Konuşan kardeş devletler arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesi ile ilgilendiğini ve yaklaşan Türk Konseyi Zirvesi’ne katılacağını duyurdu. Genel Sekreter Amreyev, Türkmen Cumhurbaşkanı’nın kararını olumlu karşılayarak, Türkmenistan’ın her zaman Türk Dünyası’nın ayrılmaz bir parçası olduğunu yineledi (Turkkon.org, 25.03.2021).

Taşkent Belediye Başkanı Yahongir Artihodjaev, Tacikistan’ın başkenti Duşanbe’yi ziyaret ederek, Duşanbe Belediye Başkanı Rustam Emomali ile bir araya geldi. Belediye başkanları, Tacikistan ile Özbekistan ve iki başkent arasındaki dostane ilişkilerin düzeyinden duydukları memnuniyeti dile getirdiler. Taraflar, iki ülkenin başkentleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve genişletilmesi ile ilgili konuları görüştüler (Avesta.tj, 24.03.2021). Duşanbe, 2021’de Bağımsız Devletler Topluluğu’nun (BDT) Kültür Başkenti ilan edildi. Duşanbe Belediye Başkanı Rustam Emomali’ye verilen “DuşanbeBDT-2021 Kültür Başkenti” sertifikasının teslim töreni Sadriddin Aini’nin adını taşıyan Tacikistan Devlet Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu’nda düzenlendi. Söz konusu statü, şehirdeki bir dizi kültürel etkinlik ve tarihi anıtların restorasyonunu içermektedir (Centralasia.news, 24.03.2021). Aşkabat’ın Mahtumkuli Caddesi’nde uluslararası bir dostluk parkının inşa edileceği duyuruldu. Karar, Aşkabat Belediye Başkanı Yaztagan Gılıdjov’un Taşkent Belediye Başkanı Yahongir Artıhodjaev başkanlığındaki bir Özbek heyeti ile yaptığı görüşmede alındı. Park Aşkabat’ın tarihi merkezinde 3 hektarlık bir alan üzerine inşa edilecek olup, iki devletin halklarının dostluğunu, birliğini ve kültürel yakınlığını sembolize edecektir (Centralasia.news, 23.03.2021). Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Uluslararası Türk Kültür ve Miras Vakfı’nın finansmanına ilişkin protokolü onayladı. Belgeye göre Uluslararası Türk Kültür ve Mirası Vakfı’nın bütçesi, Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi’ne (Türk Konseyi) üye tüm ülkelerin zorunlu katkılarından oluşturulacaktır. Halihazırda, örgütün Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan olmak üzere beş üyesi bulunmaktadır (Azertag.az, 26.03.2021). Özbekistan, Kırgızistan’a 20 otomobil, 10 adet Volkswagen Caddy Cargo Class A ve 10 adet ISUZU D-Max 4x2 Class B ambulans aracı bağışladı. Ambulanslar redüktörlü taşınabilir oksijen silindiri ve nemlendirici, tonometre, fonendoskop, ventilatör kiti, oksijen maskeleri, yaralı hastalar için tespit sistemleri, servikal omurga fiksatörleri, omurga yaralanması olan hastalar için omurga koruması, nebülizör, sedye ve tekerlekli sandalye gibi ilk yardım kitleri ile donatılmıştır. Araçlar, ülkenin farklı bölgelerindeki sağlık kuruluşlarına dağıtılacaktır (Cn.kabar.kg, 26.03.2021).